Η στοχοποίηση αρκούδων και λύκων και οι προτροπές για δολοφονίες άγριων ζώων δεν είναι τυχαίες

Του Γιώργου Παπαγεωργίου*

Ενήλικη αρσενική αρκούδα καταρρέει και αφήνει την τελευταία της πνοή στην άσφαλτο, πυροβολημένη τρείς φορές στον λαιμό και στην πλάτη. Είναι η τρίτη που σκοτώνεται από άνθρωπο μέσα στην τελευταία εβδομάδα. Άλλη μια αρκούδα φονεύθηκε με φόλα στη Φλώρινα ενώ, λίγες μέρες πριν, ένα νεαρό αρκουδάκι πυροβολήθηκε τρεις φορές στο κεφάλι στο Πυλωρί Κοζάνης. Στο ίδιο μάλιστα σημείο που το 2018 είχε βρεθεί σκοτωμένη και αποκεφαλισμένη μια έγκυος θηλυκή αρκούδα.

Η νομοθεσία υπάρχει. Προστατεύονται αυστηρά απο το 1993, όταν η Κοινοτική Οδηγία 92/43 ανάγκασε το ελληνικό κράτος να ανακόψει την πτωτική πορεία του πληθυσμού τους και να σώσει τα περίπου 120 άτομα που είχαν απομείνει σε όλη την Ελλάδα. Τα μέτρα, μαζί με την ίδρυση και το έργο των Μ.Κ.Ο. που ανέλαβαν δράση εκεί που το κράτος απουσίαζε, απέδωσαν, και σήμερα ο πληθυσμός των ελληνικών αρκούδων υπολογίζεται σε περίπου 900 άτομα. Δεν τις λες και πολλές αν αναλογιστούμε ότι βρίσκονται διασκορπισμένες σε δύο απομονωμένους πληθυσμούς, ένας στην Πίνδο, από την Αλβανία έως την Ευρυτανία, και ο δεύτερος στη Ροδόπη.

Παρά το success story, το μέλλον της αρκούδας δεν είναι εξασφαλισμένο. Οι παλιές νοοτροπίες δεν έχουν εξαφανιστεί. Καθώς οι μεγάλοι θηρευτές, αρκούδες και λύκοι, επανέρχονται και προσπαθούν να αποικίσουν ξανά περιοχές από όπου είχαν εξαφανιστεί για δεκαετίες, οι ανθρώπινες προκαταλήψεις και φοβίες ξυπνούν, πιο επικίνδυνες και διψασμένες για αίμα από ποτέ.

Οι τρεις παραπάνω δολοφονίες δεν είναι προϊόν αγανάκτησης, φόβου ή αυτοάμυνας. Ένας οπλισμένος άνθρωπος δεν έχει να φοβηθεί τίποτα από ένα μικρό αρκουδάκι ώστε να χρειαστεί να το πυροβολήσει τρεις φορές στο κεφάλι.

Ακόμα και μια ενήλικη αρκούδα θα απομακρυνθεί τρέχοντας μόλις αντιληφθεί την παρουσία ανθρώπου. Όχι. Πρόκειται για μια πράξη που έχει υποκινηθεί από μίσος και προκατάληψη, απο εντυπώσεις που έχουν χτιστεί συστηματικά τα τελευταία χρόνια από συγκεκριμένες ομάδες ανθρώπων οι οποίοι αποσκοπούν στο να τους δοθεί η αποκλειστικότητα στη διαχείριση του φυσικού πλούτου της χώρας μας. Η επανάληψη φόνων αρκούδων στο ίδιο σημείο, πιθανώς και απο το ίδιο άτομο, προδίδει την παντελή απουσία έρευνας ή τιμωρίας, ίσως και συγκάλυψη από την τοπική κοινωνία.

Θα έχετε όλοι προσέξει τα απανωτά άρθρα προπαγάνδας και φανατισμού ενάντια στην άγρια ζωή που δημοσιεύονται καθημερινά από ομάδες συνήθως κυνηγετικού ενδιαφέροντος. Τους τελευταίους μήνες έχουν αυξηθεί, τόσο σε συχνότητα, όσο και σε επιθετικότητα, προωθώντας το εμπρηστικό περιεχόμενό τους αδιαφορώντας αν είναι αληθινό ή έστω αληθοφανές.

Κάθε εμφάνιση αρκούδας και λύκου ανακοινώνεται με τρομακτικούς τίτλους, συχνά κατασκευάζονται «ειδήσεις» για επιθέσεις σε ανθρώπους και ζώα χωρίς κανένα υποστηρικτικό στοιχείο, μας πληροφορούν «αθώα» για επιθέσεις αρκούδων απο την Ιαπωνία, τη Ρουμανία, τον Καναδά, κ.τ.λ. μια που δεν έχουμε στην Ελλάδα.

Μιλάνε για υπερπληθυσμό άγριων ζώων, κάτι που δεν στηρίζεται από κανένα επιστημονικό δεδομένο… Ουσιαστικά ζητούν να είναι αρμόδιοι για τη «διαχείριση» την εξόντωση αρκούδων και λύκων χρησιμοποιώντας φυσικά καραμπίνες.

Εμπλέκουν τα ζώα ως υπεύθυνα ακόμα και για δυστυχήματα ακόμα και αν εμφανώς έχουν προκληθεί από ανθρώπινη αμέλεια. Νοιάζονται δήθεν για τις ζημιές στους κτηνοτρόφους και τους αγρότες. Ανησυχούν για την ασφάλειά μας (τη δική μας, γιατί οι ίδιοι είναι πολύ άντρες για να φοβούνται και έχουν αναλάβει αυτόκλητα την προστασία μας).

Το εμπρηστικό αυτό περιεχόμενο είναι το σύνθημα για έναν οχετό σχολίων που θα ακολουθήσει, οπου θα αναθεματίζουν τα ζώα, θα υποκινούν τους ανθρώπους να πάρουν το νόμο στα χέρια τους, θα βρίζουν τους ζωόφιλους «του καναπέ» και της Αθήνας, τις Μ.Κ.Ο. που, κατ’ αυτούς τρώνε εκατομμύρια, τους «οικολόγους» που αμολάνε θηρία και τέρατα. Θα παραπληροφορούν κάνοντας λόγω για υβρίδια και μεταλλαγμένα όντα, θα τρομοκρατούν τους πολίτες, ακόμα και οδηγίες για χρήση φόλας μπορεί να βρει κανείς στις αναρτήσεις τους. Το μόνο που δεν μπορούν να σκεφτούν και να εκτιμήσουν είναι πως όλη η ομορφιά του τόπου τους είναι η άγρια φύση του η οποία αν καταστραφεί, τα χωριά τους δεν θα αξίζουν τίποτα.

Όλα αυτά δεν είναι τυχαία. Πέρα από το άμεσο οικονομικό όφελος (επικηρύξεις, έμμισθα συνεργεία εξόντωσης, παράνομη πώληση κρέατος) η εξόντωση των θηρευτών, ζώα που οι κυνηγοί διαχρονικά βλέπουν ως ανταγωνιστές, εξυπηρετεί και την απαρχαιωμένη πεποίθηση οτι θα βοηθήσει στην αύξηση των θηραμάτων. Η λασπολογία εναντίον των Μ.Κ.Ο. που ασχολούνται με την προστασία της φύσης δεν εκπλήσσει κανέναν, καθώς η ίδρυσή τους αφαίρεσε από τους κυνηγούς την αποκλειστικότητα της διαχείρισης της φύσης και της άγριας ζωής και έβαλε ενοχλητικά όρια στη δράση τους.

Πόσα από αυτά είναι αλήθεια; Ας δούμε τα κλασικά:

Υπερπληθυσμός: Αν και οι πληθυσμοί της αρκούδας και του λύκου έχουν επανακάμψει απο το όριο του αφανισμού όπου βρισκόταν πριν από λίγες δεκαετίες, δεν υπάρχουν επιστημονικά δεδομένα που να στηρίζουν τον ισχυρισμό. Τα ζώα προσπαθούν να αποικίσουν ξανά περιοχές από τις οποίες είχαν χαθεί και αυτό τα φέρνει σε άμεση προσέγγιση με τον άνθρωπο που έχει οικειοποιηθεί τον παραδοσιακό βιότοπό τους.

Κίνδυνος για τον άνθρωπο: Τα στατιστικά στοιχεία μιλάνε από μόνα τους. Παρά τις υστερίες και τις τρομολαγνικές δημοσιεύσεις, τόσο ο λύκος όσο και η αρκούδα, θα απομακρυνθούν μόλις αντιληφθούν την παρουσία ανθρώπου. Φυσικά, ειδικά για τις μεγαλόσωμες αρκούδες, χρειάζεται σύνεση και προσοχή. Μια αρκούδα θα παλέψει αν νιώσει ότι απειλείται η ίδια ή τα μικρά της. Και, βέβαια, δεν είναι ασφαλές να αφήνουμε μικρά παιδιά ανεπίβλεπτα ή και τα κατοικίδια μας, ακόμα και στην Αθήνα που δεν υπάρχουν λύκοι.

Ζημιές: Και οι δύο θηρευτές προκαλούν ζημιές στους κτηνοτρόφους και τους αγρότες. Το κράτος αποζημιώνει για αυτές. Οι περισσότερες ζημιές μπορούν να αποφευχθούν με καλύτερη φύλαξη (φράχτες, κάμερες, ποιμενικά σκυλιά) και πιο σύγχρονες εγκαταστάσεις. Τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι, παρά την αύξηση του πληθυσμού των αρκούδων, το ποσοστό των αποζημιώσεων δεν έχει αυξηθεί.

Ανάγκη διαχείρισης: Ναι, χρειάζεται διαχείριση και κυρίως σωστή ενημέρωση. Όχι όμως η διαχείριση που ζητά το κυνηγετικό λόμπι με την καραμπίνα. Υπάρχουν επιστήμονες στην Ελλάδα που μπορούν να επιστρατευτούν απο το κράτος για αυτόν τον σκοπό. Διαχείριση μπορεί να γίνει κατόπιν απογραφής των πληθυσμών, παρακολούθηση των κινήσεων και αποτροπή (με μη θανάσιμα μέτρα) των ατόμων που πλησιάζουν συστηματικά οικισμούς. Επιπλέον, διαχείριση των απορριμμάτων από τους δήμους ώστε να μην προσελκύουν τα άγρια ζώα και ενημέρωση των ανθρώπων που ζουν στους βιότοπους της αρκούδας πως να συμπεριφέρονται.

Στο στόχαστρο λοιπόν αρκούδες, λύκοι, τσακάλια, αλεπούδες, κουνάβια, φίδια, κορακοειδή, αγριογούρουνα. Όλα αυτά τα ζώα που στις απαρχαιωμένες ιστορίες που διδασκόμασταν οι παλαιότεροι στο Δημοτικό Σχολείο, χαρακτηρίζονταν επιβλαβή και προωθούνταν η ιδέα της εξόντωσής τους για την προστασία του ανθρώπινου συμφέροντος.

Τότε που η φύση έμοιαζε ανεξάντλητη, χώρος για πλιάτσικο και λεηλασία, τότε που η ιδέα της προστασίας αποτελούσε αντικείμενο χλευασμού. Δυστυχώς δεν έχουμε προχωρήσει μακριά. Ενώ οι αρκούδες, οι λύκοι, τα τσακάλια και τα φίδια, τύποις προστατεύονται, τα υπόλοιπα ζώα δυστυχώς εξακολουθούν να βαφτίζονται επιβλαβή και να ενθαρρύνεται η εξόντωσή τους.

*O Γιώργος Παπαγεωργίου είναι ερασιτέχνης εικονογράφος φύσης (wildlife artist).

Διαβάστε επίσης:

Ποιος «αμολάει» τα άγρια θηρία; Ένας ακόμα μύθος καταρρίπτεται!