Πόσα κολαστήρια αδέσποτων έχει αυτή η χώρα;

Της Δέσποινας Σπανούδη*

Πόσα κολαστήρια αδέσποτων έχει αυτή η χώρα; Η απάντηση είναι ότι κανείς δεν ξέρει. Συνεχώς βγαίνουν στη δημοσιότητα καταγγελίες για άθλιες συνθήκες σε κυνοκομεία όπως της Αλεξάνδρειας, της Τρίπολης, των Κρεστένων, των Σερρών, του Βόλου, της Σπάρτης και ο κατάλογος είναι ατελείωτος. Και αν για τα δημοτικά κολαστήρια, όλο και κάτι μαθαίνουμε δεδομένου ότι σε όλους τους Δήμους υπάρχουν σύλλογοι ή ομάδες φιλόζωων, πολύ πιο δύσκολα γίνονται γνωστές οι συνθήκες σε ιδιωτικούς χώρους.

Κάποιοι χώροι έχουν καλές συνθήκες και τα ζώα προωθούνται εντατικά για υιοθεσία, σε πολλούς όμως χώρους ζώα συσσωρεύονται και ζουν όλη τους τη ζωή πίσω από τα κάγκελα. Είναι απολύτως άγνωστο πόσοι τέτοιοι χώροι υπάρχουν. Μαθαίνουμε για αυτούς σπάνια: σε φυσικές καταστροφές και σε λίγες καταγγελίες. Ακόμη πιο άθλιες είναι οι συνθήκες στα εκατοντάδες παράνομα εκτροφεία, τα περισσότερα από τα οποία αφορούν κυνηγόσκυλα αλλά και άλλα ζώα ράτσας μικρόσωμα ή για κυνομαχίες ή για φύλακες κ.τ.λ.

Στο μητρώο της Πολιτείας στις 31/1/2026 υπήρχαν γραμμένοι μόλις 72 χώροι από τους οποίους οι 48 Δημοτικοί, οι 22 Φιλοζωικών και οι 2 ιδιωτών. Μόνο 16 από αυτούς φέρουν κωδικό αδειοδοτημένου καταφυγίου. Στη χώρα με τα εκατομμύρια (πόσα άραγε;) αδέσποτα κανείς δεν ελέγχει ούτε που βρίσκονται ούτε που παράγονται. Και υπάρχει τέτοια έλλειψη ενημέρωσης τόσο στην κοινή γνώμη όσο και στους εκλεγμένους εκπροσώπους, που η πιο διαδεδομένη πρόταση για τη διαχείριση των αδέσποτων είναι ο εγκλεισμός τους σε κυνοκομεία.

Ο τελευταίος νόμος 4830/2020, δεν έλυσε κανένα πρόβλημα παρά το γεγονός ότι τα τελευταία δέκα χρόνια υπήρχε χρηματοδότηση για Δημοτικά καταφύγια. Αυτό γιατί δεν αρκεί να έχεις χρήματα για να φτιάξεις ένα καταφύγιο: υπάρχουν τόσοι χωροταξικοί περιορισμοί που ο εντοπισμός κατάλληλου χώρου δεν είναι εύκολος ειδικά στις μεγάλες πόλεις. Επίσης δεν αρκεί να φτιάξεις ένα καταφύγιο, πρέπει και να το λειτουργήσεις. Η λειτουργία όχι μόνο κοστίζει αλλά απαιτεί και προσωπικό και μάλιστα ειδικευμένο. Δύο παράμετροι που τόσο οι Δήμοι όσο και οι περισσότεροι εθελοντές δυσκολεύονται να καλύψουν.

Το βασικό πρόβλημα είναι ότι τα καταφύγια δεν μειώνουν τον αριθμό των αδέσποτων και προφανώς δεν εξασφαλίζουν την ευζωία τους. Έξι χρόνια μετά το νέο νόμο και την λειτουργία Ειδικής Γραμματείας για τα ζώα συντροφιάς και ακόμη δεν έχουν καταγραφεί – πόσο μάλλον ελεγχθεί - ούτε καν τα δημοτικά κυνοκομεία. Για τους υπόλοιπους άτυπους χώρους φιλοζωικών, φιλόζωων και παράνομων εκτροφέων, δεν υπάρχει καμία χαρτογράφηση. Ακόμη και όταν γίνονται καταγγελίες, ακόμη και στις σπάνιες φορές που συλλαμβάνεται κάποιος παράνομος εκτροφέας ή συλλέκτης, ή ακόμη και αντιδήμαρχος, το πρόβλημα δεν λύνεται: δεν υπάρχουν χώροι για να μεταφερθούν τα κακοποιημένα ζώα που συχνά παραμένουν εκεί ή εξαφανίζονται.

Και όμως, βήματα θα όφειλαν να γίνουν και προτάσεις έχουν κατατεθεί στην Ειδική Γραμματεία. Όλα αυτά τα χρόνια, η Πολιτεία θα όφειλε να έχει συγκροτήσει ομάδα εργασίας ειδικά για τα καταφύγια, με μηχανικούς, νομικούς, κτηνίατρους και ανθρώπους από το φιλοζωικό κίνημα που θα συνεργάζονταν τόσο με την Αυτοδιοίκηση όσο και με τις Φιλοζωικές. Μια ομάδα με σκοπό την καταγραφή και τον έλεγχο όλων των δημοτικών χώρων και όσο το δυνατόν περισσότερων ιδιωτικών. Με στόχο την υποστήριξη στις αναγκαίες ενέργειες για την βελτίωση και αδειοδότηση υπάρχοντων χώρων, αλλά και την περιοδική παρακολούθηση των συνθηκών λειτουργίας των καταφυγίων.  Δεν θα έλυναν το πρόβλημα, αλλά θα ήταν μια καλή αρχή.

Χωρίς συγκεκριμένες ενέργειες, δεν υπάρχει φως στον ορίζοντα. Οι «καταδρομικοί» έλεγχοι και οι καταλογισμοί ευθυνών, παράγουν περισσότερο θέαμα και εντυπώσεις παρά αποτελέσματα με διάρκεια.

Ζητείται επειγόντως οργάνωση, σχέδιο και συνέπεια. Μέχρι τότε, τα αδέσποτα θα συνεχίσουν να πολλαπλασιάζονται, να φυλακίζονται και να υποφέρουν. Και μαζί τους οι άνθρωποι που τα νοιάζονται και τα αγαπούν, όσο δεν κατορθώνουμε να αλλάξουν τα πράγματα.

*Η Δέσποινα Σπανούδη είναι επιστημονικός συνεργάτης σε θέματα Περιβάλλοντος και Τοπικής Αυτοδιοίκησης.