«Ιστορίες χωρίς φωνή» το βιβλίο του Π. Κατσάκου για όσα οι άνθρωποι δεν θέλουν να γνωρίζουν αν και κάνουν στα ζώα

Της Ελένης Ηλιοπούλου

Στο Vegan Festival Athens στις 5 Οκτωβρίου παρουσιάστηκε και το βιβλίο του δημοσιογράφου, Πέτρου Κατσάκου, «Ιστορίες χωρίς φωνή» (εκδόσεις ΟΚΤΑΝΑ), που δεν είναι απλά τα άρθρα της ομώνυμης στήλης τα οποία ο συγγραφέας δημοσίευσε στην εφημερίδα «Η ΑΥΓΗ». Πρόκειται για ρεπορτάζ τα οποία περιγράφουν όσα κάνουν οι άνθρωποι σε απολύτως συναισθανόμενα πλάσματα, στα ζώα που αντιλαμβάνονται και τη φρίκη και νιώθουν πόνο, αλλά δεν μπορούν να μας αντιμιλήσουν, δεν μπορούν ουσιαστικά να αντισταθούν στους δυνάστες τους.

Έ. Αχτσιόγλου: «Ιστορίες ανθρώπινης απληστίας, ακραίας και ανόητης»

Για το βιβλίο μίλησε η βουλευτής της Νέας Αριστεράς, Έφη Αχτσιόγλου, η οποία ούσα και η ίδια βίγκαν δήλωσε πως διαβάζοντας τις «Ιστορίες χωρίς φωνή» είναι σαν να ακούς τα ζώα να μιλάνε. Εξήγησε ότι τους έχουμε επιβάλει να μη ζουν ελευθέρα.

Αλλά είναι και ιστορίες για ανθρώπους, ιστορίες για την πιο σκοτεινή πλευρά της ανθρωπότητας, για την πιο βίαιη πλευρά, για την πιο ανήθικη, όπως τόνισε.

Τις χαρακτήρισε μάλιστα ιστορίες πολέμου, γιατί η ιστορία του πολέμου δεν γράφεται μόνο από το αίμα των ανθρώπων αλλά και από τις σκιές των ζώων. Η βουλευτής επισήμανε πως είναι ιστορίες ανθρώπινης απληστίας, ακραίας και ανόητης. Και πως ζώα βασανίζονται μέχρι θανάτου ή με τις πιο βάρβαρες μεθόδους και να έχουμε στο τραπέζι μας ή πάνω μας τελείως περιττά και απολύτως εξεζητημένα σύμβολα πολυτέλειας…

«Διαβάζοντας το βιβλίο του Πέτρου υπάρχει πολύ σκοτάδι στην ανθρώπινη ιστορία και συμπεριφορά» είπε η κα Αχτσιόγλου χαρακτηρίζοντας τις σελίδες αυτού του βιβλίου ως «ιστορίες αφύπνισης», ταυτόχρονα «ιστορίες ελπίδας και βαρβαρότητας».

Η κα Αχτσιόγλου επισήμανε απευθυνόμενη στο ακροατήριο ότι έκλαψε ξανά και ξανά διαβάζοντας το βιβλίο και ειδικά τις ιστορίες «αν σφαγεία είχαν γυάλινους τοίχους» και «οι μητέρες που δεν γιορτάζουν ποτέ». Μάλιστα συγκινήθηκε, κυριολεκτικά δάκρυσε και μαζί της και ο συγγραφέας, όταν εκείνη διάβασε τα σχετικά αποσπάσματα και συγκεκριμένα την ιστορία με όσα υφίστανται οι αγελάδες, τα ζώα που γεννούν ξανά και ξανά και διαρκώς τους αρπάζουν τα μωρά τους και ζουν σε ένα αέναο κύκλο αποστέρησης… Γιατί τελικά αυτό υφίστανται οι αγελάδες που αρμέγονται για μια ζωή μέχρι να στερέψουν…

Η βουλευτής χαρακτήρισε το περιεχόμενο του βιβλίου ως «δείγμα σπάνιας ευαισθησίας και ενσυναίσθησης» σημείωσε πως «ο διαχωρισμός ζώων συντροφιάς και παραγωγικών ζώων είναι τελείως αυθαίρετος και έχει γίνει για να δικαιολογήσουμε μια θηριώδη οικονομική δραστηριότητα.».

«Τα παραγωγικά ζώα εξαιρούνται από την κουλτούρα της ευαισθησίας του σεβασμού της ζωής διότι εμείς επιλέγουμε να τα εξαιρέσουμε για να μπορέσουμε έτσι να συντηρήσουμε ένα οικονομικό σύστημα που δομείται ακριβώς στην εκμετάλλευση τους» είπε η ομιλήτρια.

«Ότι τα ζώα μπορούν να νιώσουν πόνο, φόβο, χαρά είναι κάτι που αποσιωπάται γιατί φαντάζεστε αν αναγνωριζόταν γενικώς και οριζοντίως θα έφερνε τεράστια ανατροπή στο οικονομικό σύστημα που στηρίζεται στην εκμετάλλευση.

Το γεγονός όμως ότι επιλέγουμε να τα φιμώσουμε – γιατί αυτό κάνουμε – δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ότι δεν νιώθουν. Εμείς επιλέγουμε να τους στερήσουμε τη φωνή. Και ευτυχώς που υπάρχουν άνθρωποι σαν τον Πέτρο που τους δίνουν φωνή.

Σε ευχαριστούμε γι’ αυτό το έργο ενσυναίσθησης, ευαισθησίας και ανθρωπιάς, Να είναι καλοτάξιδο» συμπλήρωσε κλείνοντας την τοποθέτηση της.

Π. Τσιαμούρας: Το ζήτημα των ζώων αποτελεί αν όχι ταμπού ένα μεγάλο στοίχημα για την Αριστερά

Ο Παναγιώτης Τσιαμούρας, που είναι διδάκτορας Φιλοσοφίας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και μεταφραστής, μιλώντας για τις «Ιστορίες χωρίς φωνή», επισήμανε πως είναι «πραγματικό ευτύχημα που το βιβλίο αυτό αποτελεί καρπό μιας αριστερής ματιάς δεδομένο ότι το ζήτημα των ζώων αποτελεί αν όχι ταμπού ένα μεγάλο στοίχημα για την Αριστερά.

Δύσκολο αλλά απαραίτητο δεδομένου ότι η αριστερή σκέψη στη συντριπτική πλειονότητα της αρέσκεται να κωφεύει στην κραυγή του ζώου. Κάτι που μας είχε ξεκαθαρίσει και η Λούξεμπουργκ την οποία δυστυχώς η Αριστερά μόνο για κάποια πράγματα την επικαλείται, ενώ έχει γράψει εξαιρετικές σελίδες για τα ζώα και αυτές κάπως τις προσπερνάνε.

Η Αριστερά έχει μείνει ακόμα αγκυλωμένη στα κοψίδια, στις σούβλες και στα σουβλάκια. Είναι δραματικό ότι δεν κατανοούμε αριστερός και κρεοφάγος είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα. Ο αριστερός δεν μπορεί εξ ορισμού να είναι κρεοφάγος. Γιατί κρεοφαγία σημαίνει καταπίεση, εξουσία, δολοφονία.

Και όμως παρόλα αυτά πείτε μου ένα φεστιβάλ μιας αριστερής οργάνωσης που να μην έχει κοψίδια και πτώματα δυστυχώς. Αυτό είναι πολύ μεγάλο προτέρημα για μένα ότι έρχεται από μια αριστερή ματιά. Και γιατί ακριβώς οι αριστεροί δεν μας έχουν συνηθίσει.

Στο βιβλίο του Πέτρου είναι δραματικές οι σκηνές, είναι δραματικές οι μαρτυρίες παρ’ όλα αυτά υπάρχει μια λογοτεχνικότητα…» επισήμανε ο καθηγητής.

Εξήγησε πως «Τα ζώα έχουν φωνή, φωνές τις οποίες εμείς δεν θέλουμε να ακούσουμε. Ο άνθρωπος δεν μπορεί ή δεν θέλει να καταλάβει τη φωνή, τη γλώσσα των ζώων; Προσωπικά θα απαντούσα δεν θέλει.

Όπως ο λευκός δυτικός δεν ήθελε να ακούσει για αιώνες τη φωνή των ιθαγενών, ο άντρας εδώ και αιώνες δεν ακούει τη φωνή και την κραυγή της γυναίκας, ο ρατσιστής τις ικεσίες για βοήθεια των μεταναστών που πνίγονται, οι Γερμανοί δεν άκουγαν τις φωνές των Εβραίων που μεταφέρονταν στα στρατόπεδα συγκέντρωσης και δεν μύριζαν την οσμή που αναδυόταν από τις καμινάδες των κρεματόριων, όπως και με τη σειρά τους οι Ισραηλινοί - στη συντριπτική τους πλειοψηφία - δεν βλέπουν τη γενοκτονία σε βάρος ενός ολόκληρου λαού και πάνω από όλα σε βάρος των αμάχων. Γιατί είναι βολική μια ιδεολογία που θεσμοθετεί την ενοχική διαίρεση και ουσιαστικά φυσικοποιεί τη σφαγή.

Βολική γιατί αν δεχτούμε ότι τα ζώα έχουν φωνή και στην πραγματικότητα έχουν και φαίνεται είναι κραυγές όχι απλώς φωνή, κραυγές. Έχουν όπως είχαν οι αυτόχθονες, οι γυναίκες, οι νέγροι, οι σκλάβοι, οι Εβραίοι, οι Παλαιστίνιοι κ.ο.κ. τότε είμαστε υποχρεωμένοι να αλλάξουμε ολόκληρη την κοσμοθεωρία μας.

Να αμφισβητήσουμε αν όχι να ακυρώσουμε παγιωμένες και ακλόνητες πεποιθήσεις. Να μεταβάλουμε τον εαυτό μας και να τροποποιήσουμε τις σχέσεις μας με τους άλλους. Με άλλα λόγια θα υποχρεωθούμε να δούμε τον κόσμο με άλλη σκοπιά και δεν θέλουμε. Είναι πολύ βολικό, μας βολεύει όπως και την Αριστερά βολεύουν τα κοψίδια, και ευθύς θα συνειδητοποιήσουμε ότι δεν είμαστε ανώτεροι, ούτε θεοί, ούτε αφθαρτοί, αλλά περατοί, όπως και εκείνα ως και οι υπόλοιποι υποτελείς μας. Είμαστε πρόθυμοι για ένα τέτοιο βήμα; Ή καλύτερα για ένα τέτοιο άλμα; Γιατί πρόκειται για άλμα επιστημονικό και οντολογικό. Δεν ξέρω πόσοι από εμάς είμαστε πρόθυμοι να χάσουμε κάτι έστω ελάχιστα από όσα μας προσφέρει σε βάρος των άλλων ο ανθρωποκεντρικός ιμπεριαλισμός μας».

«Ένα λογοτεχνικό και πολιτικό κάλεσμα για δικαιοσύνη, σεβασμό και αλληλεγγύη»

Οι εκδόσεις ΟΚΤΑΝΑ επισημαίνουν πως το «είναι βιβλίο που μετατρέπει τη σιωπή των ζώων σε φωνή. Ένα λογοτεχνικό και πολιτικό κάλεσμα για δικαιοσύνη, σεβασμό και αλληλεγγύη.

Το νέο βιβλίο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Πέτρου Κατσάκου, με τίτλο «Ιστορίες χωρίς φωνή», που κυκλοφορεί από τις Εκδόσεις ΟΚΤΑΝΑ, είναι μια λογοτεχνική κατάθεση που υπερβαίνει τα όρια της αφήγησης. Πρόκειται για μια πολιτική και ηθική πράξη, μια φωνή που μιλά εκ μέρους όλων εκείνων των πλασμάτων που ζουν δίπλα μας, υποφέρουν σιωπηλά και στερούνται τη δυνατότητα να υπερασπιστούν τον εαυτό τους.

Με βαθιά ενσυναίσθηση και κοινωνική ευαισθησία, ο συγγραφέας δίνει σάρκα και οστά σε ένα σύμπαν που συχνά επιλέγουμε να αγνοούμε. Από τις απέραντες ζούγκλες της Ινδονησίας μέχρι τα παγωμένα τοπία της Αρκτικής, και από τα εξωτικά τουριστικά θέρετρα έως τις καθημερινές μας κουζίνες, οι ιστορίες του βιβλίου αποτυπώνουν τον τρόπο με τον οποίο η ανθρώπινη κυριαρχία χτίστηκε πάνω σε αμέτρητες «βουβές υπάρξεις» — ζώα που γίνονται τροφή, προϊόντα ένδυσης, διασκέδασης ή πειραμάτων, αντιμετωπιζόμενα ως αντικείμενα χωρίς καμία ηθική ή συναισθηματική αξία.

Ο Πέτρος Κατσάκος απορρίπτει αυτό το κυρίαρχο αφήγημα. Μέσα από την επιλογή του να δώσει φωνή στα ζώα, όχι ως σύμβολα ή θύματα, αλλά ως υποκείμενα με προσωπικότητα, εμπειρίες και συναισθήματα, επαναδιατυπώνει τη σχέση μας με τον μη ανθρώπινο κόσμο. Δεν μιλάει απλώς για τα ζώα. Μιλάει μέσα από αυτά. Οι ιστορίες του, είτε βασίζονται σε πραγματικά γεγονότα είτε κινούνται στη σφαίρα της λογοτεχνικής επινόησης, φωτίζουν πλευρές της ζωής που οι περισσότεροι αποφεύγουμε να αντικρίσουμε.

Το «Ιστορίες χωρίς φωνή» δεν είναι απλώς μια συλλογή διηγημάτων. Είναι μια πράξη υπεράσπισης. Ο συγγραφέας δεν περιορίζεται στο να συγκινήσει· επιδιώκει να αφυπνίσει. Προτείνει μια νέα ηθική στάση, όπου η ζωή των ζώων δεν εκτιμάται με βάση την ωφέλειά τους προς τον άνθρωπο, αλλά αναγνωρίζεται ως αυθύπαρκτη, ισότιμη και άξια σεβασμού. Κάθε ιστορία αποτελεί έναν καθρέφτη για τον πολιτισμό μας· έναν πολιτισμό που έχει εθιστεί στην κατανάλωση της ζωής των άλλων, χωρίς τύψεις και χωρίς ερωτήματα.

Το βιβλίο μας υπενθυμίζει πως όσο συνεχίζουμε να αγνοούμε τις σιωπηλές κραυγές των ζώων, τόσο πιο πολύ απομακρυνόμαστε από την ουσία της ανθρωπιάς μας. Μας καλεί να σταθούμε δίπλα τους — όχι από οίκτο, αλλά από αίσθηση δικαίου. Να γίνουμε η φωνή τους σε έναν κόσμο που τα αγνοεί. Να αποδεχτούμε πως ο πλανήτης αυτός δεν είναι αποκλειστικά δικός μας και πως η συνύπαρξη απαιτεί σεβασμό, δικαιοσύνη και αλληλεγγύη.

Η γραφή του Κατσάκου είναι ρεαλιστική και ποιητική ταυτόχρονα. Ακονίζει την ηθική μας συνείδηση, χωρίς διδακτισμό. Δεν επιβάλλει μια αλήθεια – μας προτείνει να τη δούμε με άλλα μάτια: τα μάτια εκείνων που δεν έχουν λόγο, αλλά έχουν ζωή, συναισθήματα, φόβους και επιθυμίες.

Το «Ιστορίες χωρίς φωνή» είναι, τελικά, μια λογοτεχνική κραυγή για δικαιοσύνη. Ένα βιβλίο που θέλει να ακουστεί, να προκαλέσει σκέψη, να ανοίξει έναν διάλογο που η κοινωνία μας αποφεύγει συστηματικά. Είναι μια πρόσκληση να αλλάξουμε στάση — απέναντι στα ζώα, αλλά και απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό.».